Netherlands De gemeente Landgraaf is in 1982 ontstaan door samenvoe- ging van de vroegere gemeenten Nieuwenhagen, Schaes- berg en Ubach over Worms. Elke gemeente had zijn eigen geschiedenis. maar samen hebben ze ook veel gemeen. De naam Landgraaf is ontleend aan "De Landgraaf", een reusachtige en fascinerende ringwal die onder andere door onze gemeente loopt en die met de hem omringende graf- heuvels en urnenvelden herinnert aan de bewoners in prehis- torisehe tijden. Rond het begin van onze jaartelling legden de Romeinen een weg aan van Tongeren over Heerlen naar Keulen: de Ro- meinse heerweg. In de buurt van de weg vestigden zich kolo- nisten in zogenaamde villa's. Dit waren grote boerderijen. Eén ervan lag bij Overstenhot. Bij de kruising van de weg met het riviertje De Worm ontstond het straatdorp Rimburg. Na de Romeinse tijd bleef het gebied bevolkt, zoals blijkt uit sporen die in de bodem zijn achtergebleven. Vanuit de beek- dalen werd het gebied ontgonnen: de grootste boerderijen Ia- gen aan het water. Sommige groeiden uit tot kastelen, zoals Schaesberg en Strijthagen. Geleidelijk kwamen ook de hoger gelegen gebieden in gebruik. Zo ontstond Waubach, Nieu- wenhagen en Scheidt, dat pas veel later Schaesberg gaat he- ten. Omstreeks 1100 was Nieuwenhagen een belangrijk cen- trum voor de productie van aardewerk. Bestuurlijk was bet gebied sterk versnipperd: Schaesberg en Nieuwenhagen behoorden bij Heerlen; Waubach hoorde als "overworms kwartier" bij Ubach en viel zo onder het gezag van de abdis van Thorn; Rimburg was een zelfstandige heer- lijkheid. In de 17e eeuw verwierf de heer van Schaesberg be- stuursrechten rond zijn kasteel. Na de Tachtigjarige Oorlog werden zelfs internationale grenzen door bet gebied getrok- ken: Scbaesberg en Ubach werden vanuit Brussel (Spaans) bestuurd, Nieuwenhagen vanuit Den Haag. Om het verkeer tussen Heerlen en Ubach mogelijk te maken werd vanuit Schaesberg door Nieuwenhagen een internationale weg aan- gelegd: de Pasweg. In 1700 werd Schaesberg een zelfstandige parochie met de Petrus en Paulus als kerk. Waubach en Rimburg kregen in de- zelfde tijd ook eigen kerkjes. Die van Nieuwenhagen bouw- den voor zich een kapel op Spaans gebied aan bet Spaans Kentje. In 1795 word bet hele gebied bij Frankrijk ingelijfd. Bestuurlijk bracht dit radicale veranderingen met zich mee. Er kwamen vier gemeenten: Schaesberg, Nieuwenhagen, Ubach over Worms (bestaande uit Waubach en Bruchhausen die losge- maakt werden van Ubach) en Rimburg. Na de val van Napo- leon kwamen deze gemeenten bij Nederland. Doordat de Worm de grens ging vormen bleef van Rimburg (gescheiden van het kasteel en zijn Duitse deel) zo weinig over dat het nau- welijks zelfstandig kon bestaan. Het werd dan ook na veel ge- harrewar en onderhandelen in 1886 op eigen verzoek bij Ubach over Worms gevoegd. Intussen waren Waubach, Nieuwenhagen en Rimburg kerkelijk tot zelfstandige pa- rochies uitgegroeid met ieder een eigen kerk. Tot het begin van de 20e eeuw was de regio zeer landelijk met veel kleine en enkele grote boerenbedrijven. Op één van de grote boerderijen, Op de Kamp, woonde op het einde van de 19e eeuw de bekende schrijver Frans Erens, die in zijn ge- schriften het leven in deze streek heeft vastgelegd. De mijnbouw, die na 1890 opkwam bracht ingrijpende veran- deringen mee, zoals grootschalige industrie, een enorme groei van de bevolking, nieuwe woonwijken in en rond de oude plaatsen. In 1897 kwam de spoorwegverbinding van Heerlen over Schaesberg naar Herzogenrade tot stand. Twee grote mijnen werden in Schaesberg gevestigd: de Oranje Nassau 11(1904-1971) en de staatsmijn Wilhelmina (1906- 1969). Omstreeks 1965 was hun bloei voorbij en werden ze gesloten. De woonwijken Leenhof, het Eikske, Lauradorp en Kakert zijn de meest tastbare herinneringen aan deze periode. Na de sluiting van de mijnen volgde een moeizame herstruc- turering. Er kwamen nieuwe industriegebieden zoals Strijtha- gen en Abdissenbosch. Onder het motto "Van zwart naar groen" werden de oude mijngebouwen met de omliggende terreinen grotendeels afgebroken en geruimd om plaats te maken voor woonwijken en recreatiegebieden. De draf- en renbaan (het tegenwoordige Megaland), de skihelling en en- kele grote groengebieden getuigen van deze omslag. 0ok bleek de bestuurlijke vernieuwing noodzakelijk. Deze kreeg in 1982 vorm in de samenvoeging van Nieuwenhagen, Schaes- berg en Ubach over Worms tot een nieuwe gemeente Landgraaf. Vanaf het begin is de opbouw van de nieuwe gemeente voort- varend aangepakt: de oude kernen werden vernieuwd en met elkaar verbonden door de aanleg van het nieuwe centrum Op de Kamp (gelegen op do plaats van de vroegere hoeve De Kamp), bet bestuurlijk hart van de gemeente en tevens win- kel- en woongebied. Er werd en wordt een gezichtsbepalend beleid gevoerd met als hoofdzaken: 'goed wonen', zorg voor natuur en milieu' en 'een actief cultureel leven'. Vele riante woonwijken zijn ontstaan, oude wijken zijn zorgvuldig gereno- veerd, grote recreatieve groengebieden zoals Strijthagen en omgeving werden ontwikkeld, er is een eigen Landgraaf Theater, er zijn kunstgalerieën en jaarlijks heeft Landgraaf met Pinkpop haar eigen grote popfestival. Landgraaf heeft zo met recht een plaats op de landkaart van Nederland weten te bemachtigen en is uitgegroeid tot één van de grotere gemeenten in Limburg, waar het goed leven en wonen is. Bron: Gemeente Landgraaf |